05-02-2026 Tip van Richtje

De ondertitel luidt: Over zwijgen en het doorgeven van schuld, het thema van het boek. Het verzwijgen van een belangrijk deel van de familiegeschiedenis van de schrijver en de schaamte over daden gepleegd door haar opa.

De moeder van Sheila Sitalsing schrijft kort voor haar overlijden een 'paar dingetjes' op, over haar vader Sjarrel. Ze noemt een aantal droge feiten en namen van NSB'ers waarmee opa Sjarrel contact had voor en tijdens de Tweede Wereldoorlog. Over haar vader schrijft ze: 'Hij was altijd een groot jodenhater, ik weet niet waarom'. Moeder meldt niets over haar gevoelens hierover.

Sheila gaat op onderzoek uit en ontdekt dat opa Sjarrel een hooggeplaatst NSB-lid was voor en tijdens de oorlog. Zijn vrouw, oma Tootje, blijkt te hebben gecollecteerd voor de NSB en heeft na de scheiding van Sjarrel halverwege de oorlog samengewoond met een Duitser. De moeder van Sheila heeft over dit stuk familiegeschiedenis tot haar aanstaande dood gezwegen.

Sheila doet onderzoek naar haar familiegeschiedenis door het strafdossier dat er is over haar grootvader in het Centraal Archief Bijzondere Rechtspleging (CABR) uit te pluizen. Het CABR is het archief over personen die na de Tweede Wereldoorlog zijn onderzocht op collaboratie en waarover vanwege de gevoelige inhoud recent veel te doen is geweest. Het kan nu op afspraak worden ingezien in het Nationaal Archief en sinds deze maand o.a. ook bij Tresoar in Leeuwarden. De bedoeling is het archief op termijn volledig doorzoekbaar voor iedereen te maken.

Sheila spreekt niet alleen over haar familiegeschiedenis maar legt ook linken naar sentimenten die lijken op de jaren '30, voor de Tweede Wereldoorlog.

Ik vond dit boek indrukwekkend. Zoals vele anderen ervaart Sheila schaamte over het leed dat ouders, grootouders hebben veroorzaakt maar waarmee ze feitelijk geen bal te maken hebben. Een schaamte die toch bestaat en generaties kan doorwerken. 

Richtje

Medewerker informatie & advies bij dbieb

Ik verricht secretariaatswerkzaamheden en HR-taken op administratief gebied. Daarnaast werk ik voor de unit Digitaal van dbieb. Ook ik hou van lezen, franstalige romans in het bijzonder. Als ik een leuk franstalig boek heb gelezen dat ook in het Nederlands is verschenen kun je hier een klein verslagje lezen. Ook Nederlandse literatuur/lectuur is niet te versmaden.