Heel Nederland Leest is een initiatief van de CPNB (van onder andere de Boekenweek, Kinderboekenweek en NS Publieksprijs) en bestaat sinds 2006. De campagne stimuleert mensen naar de bibliotheek te komen, het boek op te halen en er met elkaar over in gesprek te gaan. Zo ontstaat één grote, landelijke leesclub. “Het boek is al zoveel gelezen en ik ben heel benieuwd welke nieuwe groep lezers het gaat aanboren,” zegt Koch.

Het diner verscheen in 2009 en vertelt het verhaal van twee broers en hun echtgenotes die in een chic restaurant samenkomen om een schokkende misdaad van hun zoons te bespreken. Tijdens het etentje ontvouwt zich een verhaal vol morele dilemma’s, familiegeheimen, hypocrisie en de vraag hoe ver ouders gaan om hun kinderen te beschermen. Volgens Koch zijn de thema’s nog altijd actueel. Sommige maatschappelijke ontwikkelingen zijn sindsdien alleen maar sterker geworden: “Het filmen van geweld en dat online zetten is radicaler geworden, in die zin dat het nu bewust gebeurt. Wat tegenwoordig een groot probleem schijnt te zijn, is dat daders doelbewust een slachtoffer uitzoeken en het afpersen door te dreigen de beelden online te delen. Ik hoop niet dat ze inspiratie uit mijn boek hebben gehaald,” zegt hij droog.

Zelf haalde hij inspiratie voor Het diner uit een voorval in Barcelona, waar twee jongens een dakloze vrouw in brand staken.  

“Het waren heel gewone, ‘lieve’ jongens. Normale, nette kleding, blond haar. Jongens van wie je het niet verwacht. Ik heb later met de advocaat van die jongens in een televisieprogramma gezeten in Catalonië. Die vertelde dat ze de vrouw aan het pesten waren: eerst gooiden ze met dingen, toen vonden ze een jerrycan op straat en besloten ze brand te stichten. Het liep uit de hand. Die jongens deden me denken aan mijn eigen zoon, die destijds elf was. Dat was de trigger voor het boek.”

Hij hoopt dat lezers vooral een plezierige leeservaring hebben. “Al zet ik nooit ‘veel leesplezier’ als opdracht in een boek. Dat moet nog maar blijken. Ik hoop dat ze het spannend vinden, het uit willen lezen en het niet weg willen leggen, om maar eens een cliché te gebruiken. En dat ze er iets uithalen, dat er iets met ze gebeurt. Mensen zeggen vaak tegen me, niet per se bij dit boek:

Het boek is in meerdere talen verschenen en de reacties verschillen nogal per land. “Ik was in Marseille en daar was de reactie: wat goed dat iemand het eindelijk opneemt voor jeugdcriminaliteit. En jongens op een moeilijke school in Frankrijk waren razend enthousiast, maar om een heel andere reden: zij waren blij dat er sympathie was voor de twee jongens. In Rusland waren de kritieken ook vrij eenduidig: natuurlijk ga je je kind niet aangeven bij de politie, die is voor geen cent te vertrouwen.”  

Koch bekent dat hij zelf ook ooit eens met de politie in aanraking is gekomen. “Samen met een vriendje werd ik opgepakt. We waren een jaar of acht, denk ik. Met een plastic pistooltje gingen we winkels overvallen. Een winkelier belde de politie. We werden achterin de politieauto geduwd en naar onze ouders gebracht. Later zijn er nog Kamervragen gesteld over het speelgoedpistool. Het schoot alleen maar balletjes, maar was niet van echt te onderscheiden. Het is uit de handel gehaald.”

Herman Koch en andere bekende Nederlandse schrijvers treden gedurende de campagnemaand op in verschillende bibliotheken. In de Friese bibliotheken vind je daarnaast een gevarieerd literair programma.

Kijk op dbieb.nl/heelnederlandleest voor het toerschema van Herman Koch, leestips en literaire activiteiten.