De hoofdvraag die centraal staat in dit onderzoek: hoe kan het lezen van boeken onder kinderen bevorderd worden en welke rol kan de bibliotheek daarin spelen? 

De subvragen daarbij zijn

• Hoe is de leescultuur thuis?
• Hoe staan ouders tegenover anderstalig (voor)lezen? 
• Hoe ervaren ouders de houding van school ten opzichte van leesbevordering? 
• Wat vinden ouders en kinderen van de openbare bibliotheek? 
• Wat zijn behoeften van ouders met betrekking tot de openbare bibliotheek? 

Samenvatting van de resultaten

Uit het onderzoek onder 638 ouders van kinderen van 6–12 jaar blijkt een overwegend positief beeld van lezen thuis. Ruim de helft van de ouders vindt dat hun kind lezen leuk vindt en niet moeilijk. Kinderen lezen bovendien vaker dan hun ouders: bijna driekwart leest of luistert wekelijks een boek, en bijna twee derde zelfs meerdere keren per week. Daarmee sluiten de resultaten aan bij de Monitor de Bibliotheek op school 2024, die laat zien dat lezen thuis voor veel kinderen een vaste plek heeft. 

Ouders spelen hierin een duidelijke voorbeeldrol. Kinderen van ouders die zelf regelmatig lezen of luisteren, doen dat ook vaker. Ook het aantal boeken in huis hangt samen met leesfrequentie: er zijn doorgaans meer kinderboeken dan volwassenenboeken aanwezig. Opvallend is dat frequente lezers wel meer volwassenenboeken bezitten, maar niet per se meer kinderboeken. 

Vrijwel alle ouders vinden leesbevordering belangrijk en ondernemen ook actie. Voorlezen, samen lezen, praten over boeken en helpen bij het kiezen van een boek zijn de meest genoemde activiteiten. Zeven op de tien ouders vinden dat hun kind goed leest voor de leeftijd. Kinderen krijgen vooral boekentips van hun ouders, maar ook van vriendjes, leerkrachten en in mindere mate de bibliotheek. 

Volgens ouders kan lezen aantrekkelijker worden door een beter passend en gevarieerd boekenaanbod, afgestemd op niveau en belevingswereld, met aandacht voor vormgeving. Daarnaast zijn betrokkenheid van ouders, school, media en bibliotheek belangrijk, net als vaste leesmomenten en goede toegankelijkheid. Sommige ouders hebben behoefte aan extra ondersteuning bij het kiezen van boeken of bij leesproblemen. 

In meertalige gezinnen ligt de nadruk vooral op lezen in het Nederlands, al leest een groot deel van de kinderen ook in een andere taal. Anderstalige boeken worden vaak gekocht, maar ook geleend bij de bibliotheek. De meeste ouders vinden dat bibliotheken boeken in de thuistaal zouden moeten aanbieden; wie hiervan gebruikmaakt, is doorgaans tevreden over het aanbod, al ervaart een kleine groep tekorten. 

Scholen stimuleren thuis lezen meestal actief, maar een kwart van de ouders krijgt weinig advies over voorlezen of bibliotheekbezoek. Ook mogen niet alle kinderen boeken van school mee naar huis nemen, terwijl daar wel behoefte aan is. 

De meeste kinderen zijn lid van de bibliotheek en bezoeken deze regelmatig, meestal op initiatief van de ouders. Tegelijkertijd weet ruim vier op de tien ouders niet dat een bibliotheeklidmaatschap voor kinderen gratis is. Ouders waarderen het aanbod van de bibliotheek, maar zijn niet altijd goed op de hoogte van diensten en activiteiten. Vooral het gratis lidmaatschap, een passend boekenaanbod en een rustige leesplek worden als waardevol gezien. Er is bovendien veel interesse in digitale boeken, technologie en huiswerkhulp, terwijl de bekendheid hiermee achterblijft. 

Tot slot zien ouders kansen voor de bibliotheek om lezen verder te stimuleren: met een actueel en divers aanbod, activiteiten en evenementen, een aantrekkelijke leesomgeving, gerichte ondersteuning en een sterker, positiever imago van lezen. Tegelijk noemen zij drempels zoals kosten, boetes, afstand en openingstijden, die de toegankelijkheid soms beperken.