digitale geletterdheid

De maatschappij wordt in een hoog tempo steeds meer digitaal. Alles wordt via computertechnologie geregeld: belastingaangiftes, reizen met het openbaar vervoer, afsluiten van abonnementen, je bankzaken regelen, noem maar op. Alternatieven zijn er al vaak niet meer. Het is dus van groot belang dat iedereen goed kan omgaan met computers en internet. Helaas is er sprake van een digitale kloof: er zijn nog veel mensen in onze samenleving die niet mee kunnen komen op digitaal gebied. In dit dossier wordt uitgelegd wat digitale geletterdheid is en wat er nodig is aan vaardigheden om je staande te houden in de digitale wereld.

wat is digitale geletterdheid

Digitale geletterdheid omvat alle vaardigheden die iedereen nodig heeft om zich in de digitale samenleving staande te houden en zichzelf te ontwikkelen. Van informatievaardigheden tot je veilig kunnen bewegen op internet, van computational thinking en programmeren tot mediawijsheid en ict-basisvaardigheden. De vier digitale vaardigheden die volgens SLO (nationaal expertise centrum leerplanontwikkeling) en Kennisnet samen 'digitale geletterdheid' vormen zijn:

  • ict-basisvaardigheden: zijn de kennis en vaardigheden die nodig zijn om computers en netwerken te begrijpen, verschillende technologieën te bedienen en te begrijpen wat de mogelijkheden en beperkingen zijn. 
  • informatievaardigheden: het formuleren en analyseren van informatie uit bronnen, kritisch en systematisch informatie kunnen zoeken, selecteren en verwerken, en informatie op bruikbaarheid en betrouwbaarheid kunnen beoordelen. 
  • mediawijsheid is het geheel van kennis, vaardigheden en mentaliteit waarmee burgers zich bewust, kritisch en actief kunnen bewegen in een complexe, veranderlijke en fundamenteel gemedialiseerde wereld;
  • computational thinking is het procesmatig (her)formuleren van problemen op een zodanige manier dat het mogelijk wordt om met computertechnologie het probleem op te lossen.

 

 

onderwijs

  • Curriculum.nu is een gezamenlijk initiatief van de Onderwijscoöperatie, PO-raad, VO-raad, AVS, LAKS en Ouders & Onderwijs. Dit jaar (2018) buigen 125 leraren, 18 schoolleiders en ruim 80 scholen zich over de vraag wat leerlingen in het primair en voortgezet onderwijs moeten kennen en kunnen. Voor negen leergebieden. Met de opbrengst van dit ontwikkelproces zullen kerndoelen en eindtermen worden geactualiseerd. 
  • Het ontwikkelteam digitale geletterdheid ontwikkelt een conceptvisie op het leergebied digitale geletterdheid.  
  • Mediawijzer.net is het Nederlands netwerk voor mediawijsheid, in 2008 opgericht op initiatief van de Ministeries van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap en Jeugd en Gezin. Het doel van Mediawijzer.net is om alle kinderen en jongeren in Nederland in staat te stellen mediawijs te leven.
  •  Onderdeel van mediawijzer.net is https://www.mediawijsheid.nl/ Deze richt zich in het bijzonder op scholen en ouders. 
  • Het Handboek digitale geletterdheid 2017/2018 ondersteunt scholen bij het onderwijs in het aanleren van digitale vaardigheden. 

waarom digitaal?

Lezende vrouw

Belastingen, internetbankieren, reizen, het gaat steeds meer digitaal. Het is van groot belang dat iedereen mee kan doen in onze maatschappij.  

De digitale kloof is het verschil tussen mensen die profiteren van digitale technologie en mensen die dat niet doen. Deze laatsten hebben wel toegang tot internet, maar missen digitale vaardigheden. Met name ouderen, allochtonen, minima en verstandelijk beperkten (LVB-ers) zijn groepen die moeite hebben om digitaal bij te blijven. 

Zes procent van de Nederlanders komt nooit op internet, maar het internetgebruik onder ouderen is fors toegenomen. Zo zitten ouderen bijvoorbeeld steeds meer op sociale media.



21e eeuwse vaardigheden

  • Op Mediawijsheid.nl staat een overzicht van 21e eeuwse vaardigheden
  • Computational thinking is het praktisch en creatief inzetten van digitale tools om een probleem op te lossen. Het probleem moet zodanig worden (her)geformuleerd dat het mogelijk is om het met computertechnologie op te lossen.  
  • Kennis van robots en hun mogelijkheden is ook belangrijk.

leestips van dbieb

  • Superverslavend

    Adam Alter

    Gedrukt boek

    Bekijk details van Superverslavend

  • Mediawijs online

    Joris Van Ouytsel;Michel Walrave

    Kansen en gevaren van het gebruik van sociale media door jongeren.

    Gedrukt boek

    Bekijk details van Mediawijs online

  • Mediawijsheid op de basisschool

    Rodney Kersten

    Hoe leer je kinderen goed zoeken op internet? Hoe maak je een speelfilm? Ruim twintig succesvolle projecten van leerkrachten in het basisonderwijs met gebruik van sociale media. Met kleurenfoto's en kindertekeningen....

    Gedrukt boek

    Bekijk details van Mediawijsheid op de basisschool

  • Mediawijs opvoeden

    Jodi Gold

    Gedrukt boek

    Bekijk details van Mediawijs opvoeden

  • Nepnieuws

    Han van der Horst

    Historisch overzicht van de verspreiding van vals nieuws door de eeuwen heen, met adviezen voor het zelf maken en herkennen van onbetrouwbare berichtgeving.

    Gedrukt boek

    Bekijk details van Nepnieuws

algemene informatie

Eindredactie: A. Barth
Gepubliceerd: augustus 2018
Laatst bijgewerkt: 24-01-2019

Let op: alle links naar websites openen in hetzelfde venster. Wil je terug naar deze pagina, klik dan in je browser op de terugknop.

Help mee aan dit dossier met tips voor aanvullingen en verbeteringen.

Disclaimer
 

bewustwording

Nieuwe democratie
  • veel informatie over digitale veiligheid is te vinden in het dossier internetveiligheid
  • Van nepnieuws naar chaos. Hoe slecht ben jij?! Speel de game'
  • één op de zes jongeren zegt verslaafd te zijn aan social media.

 

wat doet dbieb?

De bibliotheek kan een toegangspoort tot kennis zijn en een rol vervullen in het maatschappelijk debat. Ook kan de bibliotheek een gesprekspartner zijn voor overheid of professionals over digitale geletterdheid.  

dbieb heeft al een aanbod op het gebied van scholing van de nieuwe vaardigheden. 

In het digitaalhuis kun je terecht voor hulp bij internet- en computerproblemen. Er zijn diverse spreekuren en cursussen om bij te blijven en mee te kunnen doen in de digitale wereld: